ENVIRONMENT > Oceans & Rivers
Sông và người, hiểu nhau mới chung sống bền lâu
pic (TBKTSG Xuân) - Nói theo nhà văn Nguyễn Hiến Lê (1), dòng sông Mêkông như có hẹn với dân tộc Việt, cùng xuất phát từ phương Bắc, người men theo bờ biển Đông xuống, kẻ đi phía Tây dãy Trường Sơn, sông Mêkông đến trước sáu ngàn năm, miệt mài xây dựng nên một vùng đất trù phú ở phương Nam chờ sẵn đó. Đến một ngày cách đây hơn ba trăm năm, người Việt đặt chân đến khai phá, xây dựng nên một cơ đồ trù phú, truyền lại cho cháu con, gọi là vùng châu thổ Cửu Long, tượng trưng cho chín cửa sông.
TIBETAN SPRINGTIME AND THE TALE OF THE MAJOR RIVERS IN ASIA
pic About three million years ago, Tibet still lied at the bottom of the Tethys sea, a vast expanse of water that covered the landmass of Asia and India. A violent collision between pre-continental Gondwanaland and Laurasia caused a massive earthquake that pushed the area that is present day India northward. An entirely new geological formation emerged from this process: most notably the Himalayan chains and Tibetan High Plateau. Such a geological history put Tibet at a high elevation of 3,500 to 5,000 m and understandably it is hailed as the "Snow country ", “rooftop of the world”, or "the Third Pole" – the other two being the North and South Poles. With an area of more than one million km2, almost as large as Western Europe, this country is isolated from the outside world on three sides by inaccessible mountain ranges: the Himalayans to the south, Karakoram to the west, Kunlun and Tangla to the north while in the east, it is intersected by low-rising mountain ranges and deep valleys sloping gently toward the Chinese borders adjoining the Sichuan and Yunnan Provinces. [Picture 2]The northwest region of Tibet is a sparsely inhabited no-man’s-land stretching for over 1,200 kilometers in a west-east direction. Further south, nomads roam the mountains and steppes with their herds of sheep, goats, and Yaks. Going east, one arrives at the city of Kham and in the northeast is the city of Amdo, the birthplace of the 14th Dalai Lama. It is also this country’s most prosperous and populated region. Further south, the climate becomes milder and the Tsangpo River along with its many tributaries bring their life-giving water to the local inhabitants.
Biển và Con người
pic Nói đến nước là phải nghĩ ngay đến biển, đến đại dương. Biển có nhiều đặc thù : gió biển khác với gió đất, cát biển khác với cát sông, cá biển khác với cá nước ngọt v.v. . Các vùng ven biển chỉ chiếm 20% diện tích Trái Đất nhưng có đến 50% dân cư sống tại đó .Vài ví dụ các thành phố ven biển: Thượng Hải, Hong Kong nằm sát biển ở Trung Quốc; Marseille, Bordeaux nằm gần biển ở Pháp; Barcelone ở Espagne, NewYork ở Mỹ, Lisbonne ở Portugal đều là những thành phố quan trọng sát biển . Đại dương quan trọng vì chứa nhiều tài nguyên (dầu hoả, hơi đốt), vì 90% hàng hoá thương mại trên thế giới là trên biển, vì nguồn lợi hải sản, vì du lịch v.v.
Sông ngòi Miền Trung
pic Following introduction in section 1, section 2 lists and describes rivers in Central Viet Nam from Thanh Hoá to Bình Thuận provinces. Some rivers have large watersheds since they take sources from Laos; some others have quite small watersheds with mountains nearby. Some rivers witnessed the partition of the country like Sông Gianh and Sông Bến Hải: Sông Gianh in Quảng Bình province was the border between northern and southern regions following the Trịnh-Nguyễn wars of the 17th centurỵ Sông Bến Hải, located along the 17th parallel, used to be the border between North and South Vietnam from 1954 to 1975. Various folk literatures which include folk songs, rhymes, incantations, proverbs expressing the lifestyle of rural people, fishermen along rivers with all their hopes, dreams are included.
ĐIỀU TIẾT VÀ XẢ LŨ CỦA THỦY ĐIỆN: KINH NGHIỆM Ở BẮC MỸ
pic Nhiều năm nay mỗi khi có tin lũ lụt ở Việt Nam là hầu như có dính dáng đến việc xả lũ của các nhà máy thủy điện. Trong tuần qua báo chí đăng nhiều tin tức về lũ lụt ở miền Trung, đặc biệt là ở Hà Tĩnh và việc xả lũ của thủy điện Hố Hô. Tác giả muốn chia sẻ một số kinh nghiệm ở Bắc Mỹ về vấn đề này. Trước hết, tất cả những dự án sử dụng nước, từ thủy điện, thủy nông, đến cấp thủy, giao thông thủy, v.v.. đều phải tuyệt đối tuân theo hai nguyên tắc sau đây...
A plan to save the Mekong Delta
pic “I think this year Vietnam got a taste of the new normal,” said Dinh Tuyen, my journalist friend in bustling Can Tho, the Mekong Delta’s hub city. “Less fresh water from rains or from up the river, and more salt water as sea levels rise.” We’d been talking about a story Tuyen had written in May for Thanh Nien, a leading Vietnamese daily. It featured photos of blue-green river waters, and called attention to a remarkable development: the Mekong’s southern branch was not, as usual, muddy with a cargo of silt.
Vietnam sweats bullets as China and Laos dam the Mekong
pic Nothing that influences the future of Vietnam’s Mekong Delta induces more angst than the hydroelectric dam projects on the mainstream of the Mekong, upriver from the Delta. A handful of Vietnamese experts have been sounding the alarm for years. That hasn’t translated to effective diplomacy by the government in Hanoi, which may have concluded — perhaps correctly — that resistance is futile.
KLCM: SUCKING BLOOD FROM EARTH - THAILAND DIVERTS THE MEKONG RIVER AND THREATENS ITS WATER SECURITY
pic Isaan is an immense region located in the Khorat Plateau of the Mekong Basin. It covers 20 provinces in the northeast of Thailand and represents 1/3 the area of that country’s 514,000 km2. With over 20 million inhabitants, about 1/3 of the total population, the region still remains poor, parched in spite of the fact that it is surrounded by the Mekong River which also serves as a natural border between Thailand and Laos. Due to a collusion between the French and British colonial powers, a part of Laos was incorporated into Thailand in 1941. Consequently, the majority of the people in Isaan are of Lao origin and known as Thay Isaan. They speak Lao and mostly earn a living as farmers, silk weavers, or fishermen. In addition, a significant number of Vietnamese also live in the area for quite a long time.
Những ngộ nhận về thủy điện Mêkông
pic (TBKTSG Online) Hiện nay trên dòng chính sông Mêkông ở hạ lưu vực Mêkông, Lào và Campuchia đang có kế hoạch xây dựng 11 đập thủy điện chắn ngang sông, trong đó 9 đập ở Lào và 2 đập ở Campuchia.  Đập Xayaburi đã khởi công xây dựng từ tháng 11- 2012 đến nay đã được khoảng 30% tiến độ và hiện nay Lào đã thông báo cho các quốc gia thành viên Ủy hội Mê Kông (MRC) về ý định xây dựng đập thứ hai, đập Don Sahong, trên dòng chính. Nằm ở phía cuối cùng ở hạ lưu sông Mêkông, Đồng bằng Sông Cửu Long của Việt Nam sẽ chịu tác động to lớn và vĩnh viễn nếu tất cả 11 công trình này được xây dựng. Bài viết dưới đây phân tích tính chưa xác đáng của một số quan điểm/cảm nhận về vấn đề thủy điện MêKông.
MÙA XUÂN TÂY TẠNG VÀ CÂU CHUYỆN NHỮNG DÒNG SÔNG
pic Khoảng ba trăm triệu năm trước, Tây Tạng còn nằm dưới đáy biển Tethys nguyên là một đại dương mênh mông bao trùm cả diện tích Châu Á và Ấn Độ. Do hành trình va chạm dữ dội của hai khối tiền lục địa Gondwanaland và Laurasia tạo nên cơn địa chấn với sức ép khổng lồ từ khối đất Ấn Độ dồn lên phía bắc tạo thành dãy Hy Mã Lạp Sơn và Cao nguyên Tây Tạng. Với lịch sử địa chất ấy, Tây Tạng là vùng đất cao từ 3500 tới 5000 m – được mệnh danh là "xứ tuyết", “nóc của trái đất”, hay "Cực Thứ Ba / Third Pole" -- hai cực kia là Bắc Cực và Nam Cực. Tây Tạng với diện tích hơn một triệu km2 gần bằng Tây Âu nhưng cô lập với thế giới bên ngoài bởi ba bề núi non hiểm trở: phía nam là dãy Hy Mã Lạp Sơn, phía tây là rặng Karakoram, phía bắc là các rặng Kunlun và Tangla; riêng phía đông cũng bị cắt khoảng bởi các dãy núi không cao và lũng sâu và thoải dần xuống tới biên giới Trung Hoa, ráp gianh với hai tỉnh Tứ Xuyên và Vân Nam.
Môi trường và con người ở miền Sông Tiền, sông Hậu
pic Ngày nay, với thế kỷ 21, nhiều vấn đề môi sinh được đặt ra, vì dân số tăng, vì ô nhiễm, vì tài nguyên thiên nhiên thì có hạn mà sự tiêu thụ thì vô hạn; mãi đến những năm cuối cùng của thế kỷ 20, vào năm 1992, nhiều xứ họp tại Rio ký bản thoả ước về bảo vệ tài nguyên trên trái đất, rồi đến hiệp ước Kyoto về giới hạn các sự phát thải các khí trên bầu trời ... Dĩ nhiên các đề tài của những năm cuối thế kỷ 20 sẽ là tiền đề cho các cuộc thảo luận và thực thi để bảo vệ ngôi nhà chung của thế giới tránh khỏi các phá hủy môi sinh như phá rừng, nạn nhân mãn, thiên tai, sự liên hệ môi sinh và sức khoẻ, sự trở về thiên nhiên nối tâm linh vào khoa học.
THỦY ĐIỆN MÙ
pic Tổng kết năm 2016 về lũ lụt ở Việt Nam: 235 người chết và mất tich, gần 2 tỉ đô-la thiệt hại. Giả sử con số thống kê này chính xác thì những con số lạnh lùng đó cũng không cho biết có bao nhiêu vành khăn tang trên đầu, bao nhiêu đứa trẻ phải mồ côi vì mất cha mất mẹ, bao nhiêu gia đình phải tán gia bại sản. Không thống kê nào có thể diễn tả những đau thương hãi hùng và uất hận của người dân khi thấy dòng nước lũ nhấn chìm người thân hay cuốn phăng tài sản chắt chiu của gia đình. Trước hết phải vạch ra nguyên nhân sâu xa gây ra lũ lụt càng ngày càng hung tợn chết người. Theo tác giả thì có 2 nguyên nhân chính...
PAK BENG - THE THIRD DOMINO IN THE SERIES OF MAINSTREAM DAMS ON THE LOWER MEKONG IN LAOS
pic On a visit to the Asian Institute of Technology AIT on 10-15-2012 to inspect the mockup of the Xayaburi Hydropower Dam, Mr. Viraphonh Viravong, Deputy Minister of Energy and Mines of Laos, the “brain” behind all development projects for hydropower dams in Laos asserted: “There is no question of Lao PDR not developing its hydropower potential. The only question is how to do it sustainably.”
Mother Nature and a hydropower onslaught aren’t the Mekong Delta’s only problems
pic Early this year, many Mekong Delta farmers fought a losing battle against an epic drought, the worst since 1926. Was the drought a harbinger of climate change? Perhaps it was, but more certainly it was an artifact of El Niño. The same ocean-warming phenomenon that brought rains at last to my home in California deflected them away from Africa, India and Southeast Asia.
Will climate change sink the Mekong Delta?
pic It’s a sad fact that several decades of talk about climate change have hardly anywhere yet led to serious efforts to adapt to phenomena that are virtually unavoidable. Neuroscientists say that’s because we’re humans. We aren’t wired to respond to large, complex, slow-moving threats. Our instinctive response is apathy, not action. That paradox was much on my mind during a recent visit back to Vietnam’s fabulously fertile Mekong Delta, a soggy plain the size of Switzerland. Here the livelihood of 20 percent of Vietnam’s 92 million people is gravely threatened by climate change and by a manmade catastrophe, the seemingly unstoppable damming of the upper reaches of the Mekong River.